این یک حکایت تاریخی است که بر اثر شرایط حاکم بر مردم در گذشته های دور اتفاق افتاده ، و با ایران امروز هیچ تشابهی ندارد.

پدز که نام اصلی آن «پای دژ» است ، قریه ای است در شرق خور که تا زمان حکومت نادر شاه افشار و قبل از تاجگذاری نادر در سال( 1149 ه . ق ) نزدیک به دویست و هفتاد سال قبل قریه ای آباد و دارای مردمی با صفا و پهلوان پرور بود . که به شغلهای کشاورزی و دامپروری ودیگر کارهای مورد نیاز جامعه مانند ساخت وسایل کشاورزی و.... مشغول بوده اند. هم اکنون از پدز ویرانه هایی چون چندین آب انبار ، گاو چاه ، مسجد پیر بابای گپ که تعمیر شده است، شبستان و محراب مسجد قدیمی ، قبرستان و تعدادی سنگ قبر، مقبره سید عبدالله ؛ دیواری از یک خانه قدیمی، قنات پدز، حمام قدیمی، و باقیمانده قلعه قریه در دامنه کوه و...باقیمانده است.

گویند پدز دارای چهل اسب قرمز رنگ بوده است که پهلوانانی چون پهلوان « اَنگبیر» بر آن تاخت و تاز می کردند. و بادزدها و یاغی هایی که هر چند وقت یک بار به دهات حمله می کردند و مال و اموال مردم را به یغما می بردند مبارزه می نمودند. و بالاخره پدز قریه ای با پهلوانانی نامی و قدرتمند بود. اما با انقراض حکومت صفویه و ظهور افغانها در ایران و پس از هفت سال غلبه نادر شاه افشار بر اشرف افغان دست تقدیر پدز را دگرگون کرد:

« پس از آنکه محمود افغان اصفهان را گرفت و قتل و غارت کرد و آرزوی پدرش " میرویس" را انجام داد مردم زیادی از افغانستان به ایران آمدند و به محمود پیوستند و شهرهای جنوبی ایران مثل یزد ، کرمان ، شیراز  و لارستان را با جنگ و جدال به دست آوردند. و مردم جماعت سنت لارستان هم به افغانان کمک کردند»(منبع: تاریخ لارستان ، سید علاالدین مورخ لاری، تصحیح و تحشیه: دکتر محمد باقر وثوقی، ص 50 ، چاپ اول ، سال 1371) « علت کمک جماعت اهل سنت لارستان به افغانها را می توان اعتقاد آنان دانست . چرا که با ظهور صفویه و قتل عام عده کثیری از جماعت اهل سنت ایران خواه ناخواه مردم مردم سنی مذهب از این اوضاع به ستوه آمده بودند و سرانجام برای بر اندازی صفویه افغانها را یاری دادند»(منبع : برداشت از کتاب جغرافیای ایران) پس از هفت سال حکومت افغانها در ایران ، نادر شاه افشار از خراسان ظهور نمود و با مغلوب کردن افغانها به حاکمیت آنها بر ایران خاتمه داد . اما در این سالها در لارستان چه گذشت:

« "سید میر محمد تقی لاری" که در زمان شاه سلطان حسین نائب الایاله لارستان بوده ، در زمان نادر شاه افشار از جانب حاکم فارس در لار حکومت داشت ولی مشایخ قریه پدز و قریه "براک " که این قریه ها در نیم فرسخی جنوب شرقی لار واقع هستند ، با سیدمیر محمد تقی حاکم لار عداوت و دشمنی پیدا کرده و اورا در " حمام میری" می کشند . حاکم نامبرده زن و دختری داشت که زن او " جهان بانو " مدت 14 سال زمام حکومت لار را در دست گرفته و امور مردم را حل و فصل می کرد. در هر صورت گویند : وقتی زن میر محمد تقی زمام حکومت لار را در دست گرفته بود دو برادر به نامهای "علی " و " نصیر" از قریه "  کَل و پَسوند " که از توابع اشکنان است ابتدا از جانب شوهر مقتولش و پس از آن از جانب خودش مستحفظ قلعه " مشتکویه " سبعه جات لارستان بودند. (منبع: تاریخ لارستان صص 151 و 152با تغییر نوع زمان فعلها )

« زن میر محمد تقی آنها را به لار دعوت نمود و دختر خود را به علی داد و با او عهد و پیمان بست که تلافی خون شوهرش را از مشایخ قریه پدز بگیرد. ونیز نامه ای به حاکم فارس نوشت تا حکم حکومت لار از آن به بعد به نام علی صادر کند واز آن وقت او به " علی خان" معروف گشت. او هفتاد تن از مشایخ پدز را به رسم دولتی به منزل خود آورد . پس از صرف نهار همه ی آن ها را در یک ساعت کشت و ده و قلعه آنها را خراب کرد و خود حاکم مستقل لار گشت( منبع: تاریخ لارستان ، صص 157 و 158 )

حمله به پدز و ویرانی آن قریه و قلعه به سرکردگی دو نفر به نامهای " احمد علی " و " اکرم" صورت  می گیرد . و مردم پهلوان از دست داده پدز را آواره می کنند. و تمام اموال و گاو و گوسفند و لوازم مایحتاج زندگی آنها را به یغما می برند . تا جایی که وقتی یکی از مرد خور این خبر را می شنود این چنین میخواند:

             برای دو تـا مـاده گــاو خــراب              

                         دل عـالـمـی کـردنـد کبــاب            

                                 کجااحمد علی کجا اکرم است     

                                          به گرد ماه امروز ماتم است

گویند مردم پدز مدتی را سرگردان و آوراه بودند ، س از مدتی که به سرزمین ویران شده خویش باز می گردند چون شرایط زندگی شان مساعد نبود سرانجام مجبور به ترک خانه های ویران شد خویش گشتند و به شهرها و روستاهای اطراف از جمله خور و لار و .... پناه بردند ، ودر آنجا سکنی گزیدند. وبه تدریج با مردم آنجا انس گرفتند و بار دیگر زندگی تازه ای را شروع کردند.

در آخر باز هم بر این نکته تأکید کنم که بحمدلله اینک در جمهوری اسلامی مسائل و مشکلات قوم و قبیله ای رخت بر بسته و از آنجایی که مطمئنم بیان حقیقت هیچ سوء تفاهمی پیش نمی آورد ، به ذکر پاره ای از آنها پرداختم. وگرنه خیلی از علتها را نمیدانیم.والله اعلم

تحقیق و فرستنده متن: شهرام صالحی

www.khoury.blogfa.com